ALLLLAHU i lajmėruar nga
Muhammedi(s.a w)
AHMED HULŪSI
KITSAN
<<ALLLLAHU>> I
LAJMĖRUAR NGA MUHAMMEDI
(s.a.w)
<<ALLLLAHU>>
sipas Kurani El-Kerim
AHMED HULUSI
Pėrktheu nga frengjishtja
L.KULLASHI
Pėr hollėsi mbi autorin dhe botimet e tij drejtojuni shtpisė botuese KITSAN-STAMBOLL
Ticathane Sokak N°:41
34400 Cašalošlu-Żstambull/TURQUIE
Phone: (212)513 67 69
Telefax: (212) 511 51 44
Ua
kushtova kėtė libėr vėllezėrve tė mi nė mbarė botėn , qė e kanė arritur tė
VĖRTETEN dhe e jetojnė ATĖ
A.HULŪSI
Njohja e tė gjitha njohjeve
ėshtė njohja e ALLAHUT, nuk ka njohje pa njohjenALLAHUT!
Ahmed HULUSI
La ilahe ill-ALLAH
Nuk ka Zot, vetėm ALLLLAHU ĖSHTĖ !
Sikur
tė gjitha veprat eAhmed HULUSIT, as ky liber nuk ka drejt autorsie .
Me
kusht qė ti mbetet besnik testit burimor , libri i pėrkthyer mund t botohet,
shtypet
, shumėzohet nga tė gjithė . Shkenca e ALLLLAHUT nuk mund tė shpėrblehet .
Ata
nuk madhėruan ALLLLAHUN me madhėrinė e TIJ tė vėrtetė....[22-74]
Nuk e ke parė ti (Muhammed)atė qė duke e ditur , dėshirėn(epshin) e vet e
respekton si ZOT.tė vetin ...?[45-23]
Mos adhuro , pranė ALLLLAHUT , asnjė zot tjetėr.....[28-88]
Thuaj : Ėshtė ALLLLAHU , dhe lėri tė tjerat !...[6-91]
Pasqyra e lėndės
Parathėnja (e pėrkthimit anglisht)
Hyrja -autori
1)Pėrfytyrimet e ALLLLAHUT nė tė kuptuarit e ALLLLAHUT
2)Kuptimi i fjalės sė NJĖSISĖ
3)Adhurimi dhe Detyrimi
4)Kumti i sures sė NJĖSISĖ
5)Kufijtė e pesė shqisave
6)ALLLLAHU nuk ka qendėr
7)Nuk ka shpallje pėr ALLLLAHUN
8)ALLLLAHU nuk lind
9)ALLLLAHU nuk ėshtė i lindur
10)Pėrshkrimi i ALLLLAHUT nė KURAN
11)ALLLLAHU nuk ėshtė njė Zot
12)Mėkati kundėr vetvetes
13)Truni njeriut dhe veprimet e tij
14)Faktet lidhur me fatin
15)Bota e tė pėrfytyruarit (Khajal)
16)Sistemi i jetės
17/18)Ēfar ka pėrtej vdekjes ? Njėmendėsia e vdekjes Zbatoni pėr pėrfitimin tuaj
19)Zbatoni nė dobinė tuaj vetjake
20)Zbatimi mė i rėndėsishėm DHIKRI
21)Paragjykimet tona mbulojnė tė kuptuarit tonė
22)Veprimet pasqyrojnė individin
23)NJĖSIA e EKZISTENCĖS NJĖSI e soditjes
Wahdad-i Wuxhud Wahdad-i Shuhud
Parathėnia (e pėrkthimit anglisht)
Miku im!
Nuk ėshtė e rastėsishme qė ju tash ta kini nė duar, njė libėr tė veēantė , i cili shpjegon domethėnjen e emrit <<ALLLLAH>> si dhe ekzistencėn e njėmendtė tė njeriut , nė njė mėnyrė tjetėr, e panjohur kjo deri tash pėr ju ,e nė pajtim tė njėmendtė me mėsimet e Muhammedit ( paqja dhe bekimi qofshin mbi te), dhe duke u mbėshtetur mbi KURANIN e shenjtė .
Para sė gjithash , do tė dėshiroja tė theksojė se qėllimi im i vetėm, duke pėrgatitur kėtė pėrkthim, ka qenė ta arrijė kėtė shkencė tė njėmendtė tė Muhammedit (paqja dhe bekimi qofshin mbi te) ,dhe kėtė tė kuptuar tė vėrtetė <<tALLLLAHUT>>, nė mėnyrė qė tua komunikojė aq sa ėshtė e mundur , atyre qė mė pyesin , qofshin ata besimtarė ose jobesimtarė ; pra nga penda e Zotri Ahmed HULUSI ! .
<<ALLLLAHU i lajmėruar nga MUHAMMEDI>> , ėshtė pėrmbledhje esesh , tė riprodhuara nga fjalimet (diskurset)) e Ahmed Hulusit , tė bashkuara nė burim nė njė libėr , i shkruar nė turqisht mė 1989 ..Siē do ta hetoni ju vet , qėllimi kryesor i kėtij libri ėshtė tė shpjegojė se kurrė nuk ka ekzistuar kurfar ZOTI dhe se paragjykimet mbi temėm e njė ZOTI , tė ngulitura nė mendjet e njerėzve ose tė diskutuara nė qarqet religjioze , nuk i pėrgjigjen nė asnjė mėnyrė tė kuptuarit tė ALLLLAHUT, i lajmėruar nga Muhammedi. Nė mėnyrė prozaike, tė kuptuarit e ALLLLAHUT tė lajmėruar, do tė rishqyrtonte plotėsisht pikpamjet e secilit mbi jetėn , mbi organizimin duke iu bashkuar atij , poashtu mbi vet ekzistencėn e vet, dhe aq mė parė, kėndvėshtrimi tij mbi ekzistencėn. Kėshtu , trajtimi(qasja) tradicional i religjionit si insitucion i veēuar(izoluar) nga pjesa tjetėr e jetės , do tė shfaqet i pabazė derisa tė shofim se ēofron ky lloj i tė kuptuarit tė njėmendtė.
Duhet tė thuhen disa fjalė mbi pėrkthimin anglisht.
Edhepse jam pėrpjekur ti mbetem besnik tekstit burimor , aq sa ka qenė e mundur, duke ndėrmarr kėtė pėrkthim tė parė tė veprave tė Zotriut, vlenė pėr tu theksuar qė disa shprehje , tė cilat i kam pėrdor , mund tė mos kenė kuptimin e njejt nė tėrsinė e saj , duke pasur parasysh veēoritė strukturore tė tė dy gjuhėve tė ndryshme..
Nė fund tė faqes kam shtuar shėnime tė
shkurtėra shpjeguese , lidhur me temėn e neofiteve, si dhe njoftime plotėsuese,
mbase kjo ishte e domosdoshme . Nitalik i shėnova ajetet e KurANIT tė Shenjt
si dhe sentencat e Sufistėve tė pėrshtatura narabisht., pėr ata , tė cilėt
tashmė janė familjarizuar me literaturėn islame.
Numrat e kaptinave tė secilit ajet tė KurANIT tė Shenjtė , janė shėnuar me sa vijon ( 57:3),qė shėnon ajetin tre tė kaptines 57.
Ju lutem shėnoni po kėshtu se tė gjitha referimet qė i bėhenburrit ose atij.vlejnė njėkohėsisht edhe pėr gruan ose ajoshenjojnė njėsoj edhe gruan, vetėmse thėnė.ndryshe .
Njėherit , me kėtė rast , do ti falenderoja sinqerisht , tė gjithė miqt , tė cilėt kanė gjetur kohė tė mė ndihmojnė nė korrigjim dhe nė botimin e kėsaj vepre. .
Ne i ftojmė tė gjithė, kushdoqoftė , pamvarsisht se kush ėshtė ai , tė na bashkohet nė kėtė rrugėtim tė njohjes sė ALLLLAHUT e kėshtu ta njohim VET VĖRTETĖSINĖ TONĖ TĖ KULLUAR. Bashkojuni kėtij rrugėtimi nė tė kuptuarit tė gjendjes sė njėmendtė tė <<ATIJ>> , qė ėshtė i pambarim dhe i pa kurfar lloj kufish, qė tė jetėsoni ndėrgjegjėn Universale tė vet vetėekzistencės tuaj dhe tė gjendet<<ALLLLAHU>>, Krijuesi juaj , nė QENĖSINĖ tuaj , e jo nė mėnyrėn mė tė largėt .(lexo pra (jo)kėrkimi ALLLLAHUT, larg nesh , diku jasht nesh).
Pastroni zemrėn tuaj nga kėrkimi ose mohimi i njė zoti i ndodhur diku nė hapėsirė , largė jush , gjė qė ėshtė plotėsisht iluzore (e rrejshme), dijeni se <<ALLLLAHU>> nuk ėshtė i pėrfytyruar, <<AI >>nuk ėshtė njė zot , <<AI>> ėshtė vetėm <<AI >>qė nuk ka ekzistuar kurrė,qė ėshtė <<Unik nga vet-AI >>(qė ėshtė vetvetiu), prandaj ekziston ajo qė ju e quani vetėekzistimi juaj. Shikoni tė Vėrteten dhe pėrdoreni si ilaq duke u futur nė fshehtėsitė si :
Cilido qė njifet , njef Zotin e vet.
Ose sikur qė thoshte h.Aliu :Ju e pėrfytyroni vetveten tė
veēuar dhe tė vogėl , ndėrkaq brenda jush ėshtė njė Gjithėsi ,
njera nga mė tė mėdhatė .
Dhe siē thoshte Muhidin ibn Arabiu :
Ata qė e shofin tė dashurin e tyre kėtu, janė
ata qė do ta shofin nesėr
Ate
qė ata njohin nga i dashuri kėtu , Janė ata qė janė tė verbėr kėtu.
Mendoj qė kjo ėshtė njė nismė e paraqitjes sė
shkencės sė Ahmed Hulusit , pėr njerėzit
, pėrtej Turqisė ,dhe pėrreth botės , jam i sigurt qė asnjeri nuk do tė mund
ta kryente njė shėrbim mė tė mirė se sa
duke ftuar cilindo qė ta ndajė njė pjesė aq tė afėrtė tė sė vėrtetės ,
duke e shpjeguar historinė e plotė tė gjinisė njerzore.
Nė fund dua tė ngulmoj qė as Zotri Ahmed Hulusi e as unė kurrė nuk kėrkojmė kurfar tė drejte tė riprodhimit tė autorsisė ose tė pėrkalimit(transmetimit) tė kėsaj pune.Tė gjithė qė e dėshirojnė , mund ta riprodhojnė dhe ta pėrcjellin kėtė shkencė , nė ēfardo mėnyre qoftė dhe tė botojnė librin, me kusht qė tė mbetet e pandryshuar forma e saj burimore . Kurfar kundėrshpėrblimi nuk do tė kėrkohet pėr diturinė (shkencėn ) e ALLLLAHUT .
Dasht ALLLLAHU tė na jap , tė gjithė neve njohje nga drita e njohjes sė TIJ.
Ahmed BAKI
27 shtator 1992
Bahēelievler/ISTAMBULL
Ps. Paragrafi fundit vlenė njėsoj edhe pėr pėrkthimin nė fr. Nga Dr.O.BENAISSA dhe pėr pėrkth. nė shqip nga L.KULLASHI.
HYRJE
Ja libri ynė qė ėshtė titulluar <<ALLLLAHU i lajmėruar nga Muhammedi (s.a.w).>>Pėr shumicėn prej nesh , ndoshta ėshtė njė titull interesant . Do tė pyeteshim ndoshta , pėrse tė mos e titullonim vetėm ALLLLAHU.
Nė kėtė libėr ne do tė pėrpiqemi tė shpjegojmė sa tė jetė e mundur mė mirė se <<ALLLLAHU>> nuk ėshtė njė zot dhe se asnjėra nga variantet e zotit tė sajuar nė mendjet tona , e mbėshtetur mbi njohjet e gabuara , e asnjėra edhe nga paragjykimet tona , nuk pajtohet me <<ALLLLAHUN>> siē na e ka paraqitur pejgamberi Muhammed (paqja qoftė mbi te (s.aw).
Nė mendjen e secilit ėshtė njė variantė e zotit , gadi tek tė gjithė njerėzit , qė nga mė tė parmėt deri tek mė tė qytetėruarit . Ėshtė njė zot qė ne e duam herė herė , dhe ndaj tė cilit ne jemi tė zemruar nė ēastet tjera . Disa herė bile ne edhe e gjykojmė , e akuzojmė pėr veprimet e kėqija dhe gabimet .Tė themi tė vėrtetėn shpesh ne e mendojmė si njė gjysh tė butė , tė dashur , ose si njė sulltan i tėrbuar , i zemėruar qė qėndron mbi njė yll bukur mė lartė mbi ne ose gjetiu nė hapėsirė .
1.Shkurtesa
(s.aw)vihet pėrgjithėsisht pas emrit tė ndonjėrit nga Pejgamberėt e Islamit dhe
do tė thotė :( paqja dhe bekimi i ALLLLAHUT qofshin mbi te)
Ka edhe
prej tyre qė kanė njė mendje tė kufizuar dhe pėrmbajnė qėndrimin se njėmend nuk
ka zot, siē pėrfytyrojnė njerėzit dhe pohojnė se nuk besojnė nė ZOT. Kėta njerėz janė quajtur ate ose ateista .
Megjithatė
as ateistat qė nuk e njohin zotin , as ata qė kanė njė variantė tė zotit nė
pajtim me ate qė ua kanė treguar , nuk janė nė rrjedha se ēėshtė<< ALLLLAHU i
lajmėruar nga Muhammedis.a.w)>> .
Ky libėr
ėshtė njė pėrgjigje nė kėtė pyetje . Nė vazhdim ne do tė pėrpiqemi ta
shpjegojmė ALLLLAHUN , tė tillė siē ėshtė pėrkufizuar ,
shpjeguar dhe kumtuar nga Muhammedi , i cili ėshtė pėrpjekur tė na e bėj tė
kuptueshėm , aq sa do tė mund ta kuptojmė ne.
Kapitulli Njėsisė , ose surja e njėsisė (Ihlās)nė
Kuran ėshtė pikėfillimi ynė . Shumica prej ne muslimėve jemi familiarizuar me
kėtė sure qė nis me Kul
HU vallllahu AHAD...., megjithatė ne gadi tė
gjithė jemi tė paditur sa i pėrket kuptimit tė saj tė thellė dhe tė vėrtetė .
Kjo sure kaq e shkurt ėshtė konsideruar e barazflefshme me njė tė tretėn e
Kuranit ; siē kanė bėrė tė ditur shumė shokė tė Pejgamberit .
Themi qartė se ėshtė injorant (i paditur) ai i cili nuk din , kokėtrashė ai i cili nuk kupton, dhe ahmak, ai qė nuk kupton , nuk kupton (interpretimin)!
Njė vemendje e veēant nė Kuran i ėshtė kushtuar <<MENDJES>> dhe gjithnjė ai (Kurani ) u drejtohet mendjekthjelltėve(njerėzve tė pajisur me dhuntinė e tė kuptuarit ). Ata qė nuk ishin tė zotėt ta pėrdorin trunin (mendjen)e tyre , janė kritikuar rrept , dhe njeriut i bėhet thirje e ngutshme dhe e ngulmėt qė ti kuptojė faktet , duke u shėrbyer me zgjuarsinė e tij .
Disa
individė qė konsiderohen si intelektual , pėrkundėr paaftėsisė sė tyre qė tė shėrbehen
me mendjen e tyre dhe tė mendojnė si duhet , ndonėse padyshim janė shkolluar ,
pėrpiqen tė gjejnė njė shpjegim pėr tė mbėshtetur ateizmin e tyre , duke quar
pėrpara tezat e parme (me karakter primitiv mbi zotin dhe Kuranin si dhe nė
shkrimet qė nuk zbulojnė asgjė tjetėr pėrveē kufizimit tė trunit (mendjes )tyre
.
Nėse
vazhdojnė tė ngulmojnė nė mohimin e tyre tė pėrfytyruar mbėshtetur mbi njė
njohje tė gabuar , pėrfundimisht do tė jenė tė vetmit qė do tė vuajnė nga
rezultatet e hulumtimeve tė tyre .
Ėshtė pėr
tė vajtuar se si ne kurrė nuk e kemi kuptuar si duhet atė qė Muhammedi , me
nisjen e hyrjes sė tij nė religjionin e mrekullueshėm vėnė theksin mbi faktin
se nuk ka ekzistuar asnjė zot pėr tu adhuruar ; dhe se vetėm<< ALLLLAHU >>mund tė mendohet , (tė merret me
mend), do tė thoshte saktėsisht!
Duke e
menduar<< ALLLLAHUN>> si njė shkallė tė lartė tė zotit me tė cilin
ishte familiarizuar qė nga kohėt e erta , bota perėndimore ju ka ēas trajtimit
tė ēėshtjes nga njė pikpamje krejtėsisht e gabuar dhe ka humb , shumė largė ,
nė rrjedhat e saj .
Mė vjen
keq tė them se bota islame , marrė nė pėrgjithėsi , ka shpėrfill <<ALLLLAHUN e lajmėruar nga Muhammedi>> dhe se tash ndodhet me besim tek njė lloj
zoti qė qėndron diku nė qiell .
Kur zėnkat
e panumėrta dhe tė pambarim ndjekin rrjedhat e tyre mbi aspektet formale , parimi themelor i religjionit ,
besimi nė<<
ALLLLAHUN >>dhe nė ēėshtjet e pėrkufizuara nė bindje (Amentu), nuk janė
diskutuar mė fare . Ja pėrse ide tė shumėnumėrta janė konsideruar si fakte tė
provuara dhe baza tė zhvillimit tė ideve tė reja . Koncepti <<ALLLLAHUT >>jap bazat e Islamit . Nuk ka zot pėr
tadhuruar , ka vetėm <<ALLLLAH
>>.
Ky pohim
tregon poashtu se<< ALLLLAHU >>nuk ėshtė njė zot .
Ēėshtė
pra <<ALLLLAHU>>?
Nė
pėrgjigje tė kėsaj pyetjeje , Muhammedi ka kėrkuar nga njerėzimi qė tė mos
adhurojnė asnjė zot dhe ta ruajnė tardhmen e rrezikuar duke u ushqyer me shpresa tė rreme mbi zotin
e pėrfytyruar .
Muhammedi
, i cili e ka kumtuar Kuranin , na ka pohuar se kurrė nuk ka ekzistuar njė zot
, se ėshtė vetėm <<ALLLLAHU>>
dhe se ka njė
sistem jete, e ata qė nuk punojnė sipas tij do tė vuajnė rėndė pėr shkak tė
sjelljeve (qėndrimeve ) tė tyre
Nėse ne e
besojmė jetėn e pasvdekjes , ėshtė me njė rėndėsi tė veēant qė tė kuptohet <<ALLLLAHU>> , dhe tė pėrgatitemi pėr njė jetė tė
tillė duke e kuptuar ate mirė. Duhet tė kujtojmė gjithnjė se koha e kaluar nuk
mund tė zihet kurrė .
Pas kėsaj
hyrjeje tė shkurt , fillojmė pėrsiatjen tonė mbi<< ALLLLAHUN e lajmėruar nga Muhamedi>> , dhe tė shofim si na e bėn tė njohur
Muhammedi<<ALLLLAHUN
>>.
Shekuj me rradhė , njerėzimi ka qenė thellė i prirur nadhurimin e disa gjėrave sipas tė kuptuarit tij dhe nėn ndikimin e shtytjeve , me shpresė qė tė gjej strehim ose mbėshtetje tek disa gjėra ose nė disa vende , .pėr shkak tė paaftėsisė dhe dobėsisė vetjake qė ti kapėrcej dukuritė e shumėnumėrta , tė pashpjegueshme , tė cilat e rrethojshin .
Prirje tė
kėtilla si adhurimi, me shpresė pėr njė ndihmė , njė mbrojtje , dhe kėrkim tė
suksesit ose arritjes , pėrfundimisht e kanė quar njeriun deri nė pėrulje, tė disa qenjeve , me shpresa
tė rreme , nė plotėsimin e dėshirave tė tyre.
Nėn ndikimin e prirjeve tė tilla, njerėzit patėn filluar ti pėrkufizojnė disa gjėra tė jashtme si hyjni , tė cilat , sipas tyre,kishin aftėsi dhe gjoja ishin tė zotėt tua plotėsojnė atyre(pra idhujtarve) dėshirat dhe shpresat . Kėshtu njerėzimi hyri nė periudhėn e adhurimit tė zotave. Duke i pėrkufizuar zotat e tyre si qenjet(krijesat) e para tė denja pėr adhurim, njeriu qe shtyrė nė adhurimin e mineraleve , bimėsisė ose tė kafshėve.
Shumė mė vonė , ai pat kuptuar se kėto krijesa ishin poashtu tė vdekshme sikur edhe ai vet, dhe kursesi nuk mund tishin zota . Ishin pejgamberėt ata qė i patėn drejtuar drejt kėsaj kuptueshmėrie, duke e mėsuar(njerėzimin) se kėto krijesa tė gjalla mbi tokė nuk mund tė jenė kurrė zota. Mirėpo ēfar ndodhi , kur njerėzimi , pushoi ti adhurojė hyjnitė e tyre shekullore, ktheu shikimin tjetėrkah, nisi tė kėrkojė qenje tjera nė qiell , tė denja pėr adhurim, si zota tė tyre, dhe nisi tė adhurojė yje tė ndryshme.
Dukuritė e ndryshme qė i ndodhshin njeriut gjatė jetės sė tij, tė cilat ai nuk arrinte ti kapte , ti shpjegonte as ti tejkalonte ato, pa ma mundur ta njeh kėshtu as natyrėn e misterit , bėhen shkas i krijimit tė njė autoriteti tė jashtėm, i huaj pėr te, pra pranohet adhurimi i njė zoti tė pėrfytyruar(tė menduar).
Njėkohėsisht , me KURAN hudhet poshtė njė ide e ngjashme , e cila kundėrshton njėmendėsinė (realitetin)shkencore, nė pohimim vijues:nuk ka zot(hyjni) , e njohur kjo si formula e dėshmisė sė Njėsisė (kelimei-teuhid).
I shtrėnguar
qė tė adhurojė zjarrin dhe yjet , qysh moti , njerėzimi u burgos me shekuj, nė
fshikzėn e ideve tė saja hipotetike mbi hyjnoren, dhe kaloi jetėn e tij i varur
nga mjedisi vet, me paragjykime tė tilla , nė mungesė tė njė analize dhe tė njė
rishqyrtimi. Nga dita nė ditė , kjo fshikėz sa vinte e trashej dhe forcohej (ngurtėsohej),
kėshtuqė u bė e vėshtirė tė dilej prej saj ; pėrfundimisht, njeriu bėhet njė
rob (skllav) i zotave qė i pat sajuar vet, dhe qatėherė nis tė vetėqetėsohet .
Kur Muhammedi(s.a.w) shpalli nė Mekke se ishte i Dėrguar i <<ALLLLAHUT(Resul Allah)>>, kishte 360 idole vetėm nė Qabe, secili pėrfaqėsonte njė hyjni. Njerėzit pėrpiqeshin tė qetėsohen duke i adhuruar kėta 360 idhujė , qė pėrfaqėsonin 360 zota dhe secilit i bėjshin njė nderim tė thellė .
Nuk ishin tė zotėt tė kuptonin iden mbi mosekzistimin e njė zoti as nė tokė e as nė qiell, meqė asokohe nuk kishin kurfar ideje mbi pėrmasat e njėmendėta tė Gjithėsisė.(Sipas tyre) Njė zot i tillė ishte njė qenje qė qėndronte mbi tokė ose nė qiell , sundonte botėn dhe banorėt e saj . Ndonjėherė ndėrhynte nė punėt e tyre , e ndonjėherė ua linte vet atyre , qė ti ndjek dhe ti testoj sjelljet e tyre nga lartė , qė ti dalloj njėmendėsisht. Kėshtu , ai mund ti shpėrblente ata qė i pėrmbushnin dėshirat e zemres sė vet, me parajsėn e tij dhe ti dėnonte me zjarr dhe fer ata tė cilėt kundėrshtojnė urdhėrat e tij .
Me kėso far preokupimesh , njerėzimi nuk mund tė hiqte dorė nga asnjėra prej kėtyre marrėzive , vetėm e vetėm qė tė gėzojė ndihmėn e tij ose dashamirsinė karshi zotit tij , qoftė ai mbi tokė ose nė qiell.
Siē njofton hz.Ymeri, zėvendėsi(halifi) dytė pas vdekjes sė Pejgamberit, kishte bile edhe adhurues tė zjarrit (fetish)qė kishin zakon tė pėrgadisnin ėmbėlsira me figura idhujsh , duke paraqitur hyjninė e tyre , tė cilėve u bėnin nderim para se ti hanin (ato).
Aq mė tepėr , me shpresa pėr ndonjė dobi nga zotat e tyre tė menduar (hipotetik),ekzistimin e tė cilėve e besojshin njėmendėsisht, njerėzit asokohe e kishin zakon ti flijonin , vajzat e tyre 8 vjeē , duke i varosur pėr sė gjalli .
Fjala zot ka kuptimin njė qenje qė adhurohet, njė qenje qė madhėrohet, lartėmadhėroret dhe nderohet , me shpresė qė si kundėrshpėrblim tė fitohet mbrojtja dhe bekimi . Ky zot, do tė jap njė seri urdhėrash , dhe nėse ti do ti bindesh (atij zoti) me besnikėri tė plotė , vetėm me kėtė kusht , do tė mund tė hysh nė parajsėn e tij dhe do tė shpėrblehesh me tė mirat e shumta tė kėsaj bote.
Megjithate, nėse ju do ta kundėrshtonit atė dhe urdhėrat e tij , kjo do tė shkaktonte vetėm nxitjen e armiqėsisė sė tij dhe hakmarjen me pasoja tė rėnda torturash tė pambarim , tė cilat do tė duhej ti duronit.
Ja qė nė kėtė periudhė adhurimesh hyjnore me besime aq tė marra , tė pakuptimta dhe tė parme, Muhammedi a.s shpalli se ishte i Dėrguar i ALLLLAHUT (Resul-Allllah) , si resultat i kumtit(vajhit)dhe filloi tua parandalojė njerėzve adhurimin e hyjnive. Detyra e Muhammedit fillimisht nis me sygjerimin e kumtit(lajmin) , njerėzve , tė formulės sė dėshmisė sė Njėsisė (kelimei tewhid): Nuk ka zot, ka vetėm AllLLAH. Ēfar do t thoshte saktėsisht kjo formulė e dėshmisė sė Njėsisė ?
2)KUPTIMI I FJALĖS SĖ NJĖSISĖ
Kuptimi i fjalės Lā Ilāhe-Illa Allllāh pėrbėn bazėn e Islamit .
Lā ilāhe illā Allllāh mund tė shpjegohet thjesht nuk ka zot, ka vetėm ALLLLĀH.
Nėse do ta zbėrthejshim kuptimin e fjalėpėrfjalėshėm : <<Lā ilā he >>: Lā do tė thotė nuk ka;Ilāhedo tė thotė ZOT, Prandaj <<Lā Ilāhe do tė thotė :ska qenje(zot) pėr tadhuruar>>!
Tash po pėrqėndrohemi vėmendshėm mbi kėtė pikė....
Formula e dėshmisė sė Njėsisė fillon me Lā -ilāhe, kėshtuqė theksi qė nė fillim vihet mbi pjesėn e parė tė kėsaj formule (mohim i fuqishėm):ska qenje pėr t adhuruar(La-ilāhe).
Pastaj vazhdohet me shpjegimin e pjesės sė
dytė tė formulės : :III-Allāh.
Illa do tė thotėvetėm, ILLA- ALLĀH,
pra <<vetėm ALLĀH
>>!...(mund tė themi edhe <<vetėm ALLLLAH ka >>ose vetėm <<ALLLLAHU ėshtė>>).
Ėshtė njė pikė shumė shprehėse lidhur me tė kuptuarit e kėsaj pjese kėtu. Disa individė qė e kanė shqyrtuar religjionin nepėrmjet rrugės sė pranimit tė verbėr , largė tėrė mendimit tė dobishėm , bien lehtė nė njė gabim tė rėndė , pavarsisht nga kultura dhe shkalla e tyre e njohjes. Duke pėrkthyer kumtin Lā-ilāhe-illallah, nė gjuhėt tjera , dhe duke pėrdorė metodat e rėndomta tė pėrkthimit nga gjuha arabe , ata ēojnė nė njė gabim tė rėndė tė ftillimit (shpjegimit)si p.sh.: fraza nė vijim do tė pėrkthehej lā rajula illa Ali, mund tė jetė si nuk ka njeri(burrė)pėrveē Aliutose edhe nuk ka njė njeri(burrė si Aliu , IIIa duke sygjeruar njė krahasim ndėrmjet Aliut dhe njė ekzistues pranė Aliut. Megjithatė , kur ta pėrdorim tė shoqėruar me fjalėn ALLLLAH, IIIakurrė nuk mund tė pėrkthehet nuk ka njė zot si ALLLLAHU , ēfar do tė ndjellte njė tjetėr zot , i krahasueshėm me <<Ate>>, pra sikur ka njė tjetėr zot , ilāh , mirėpo qė nuk do tishte nė lartėsinė(nivelin) e ALLAHUT(ose nuk ėshtė si ALLĀHU)..
Ndryshe , edhe vet folja KĀNE qė nė gjuhėn arabe do tė thotėishte , humb kuptimin e vet tė parė kur i ndajvihet fjalėsALLLLAH pėr tė shėnuar ėshtėnė kohėn e tashme tė dėftores , po kėshtu edhe fjala Illadel nga kuptimi i rėndomtė dhe e shoqėruar me ALLLLAHkuptohet nė domethėnien vetėm.(Pra nuk ka zot, vetėm ALLLLAH).
Tė sjellim njė shembull lidhur me foljen KĀNE Mbase ideja e<< ALLLLAHUT >>ėshtė e lirė nga tė gjitha kufizimet e kohės , fraza kuranore KANALLĀHU ŠAFUREN RRAHIMAnuk pėrkthehet kurrė, ALLLLAHU ISHTE GAFUR. dhe Rrahim(Falės dhe Mėshirėbėrės) Njėsoj edhe pjesėza illa , nė Illa AllLLĀHdo tė duhej pėrkthyer vetėm e vetėm mevetėm, por jo metjetėrose veē-pėrveē. Pra ideja e <<ALLĀHUT >>, kundėrshton jo vetėm pranimin e njė qenjeje jasht Tij , por edhe pranė Tij . Pėr tė gjitha kėto arsye , nėse fjalėt si illa , kāna dhe tė tjera tė ngjashme qė kėrkojnė njė ide tė kohės ose tė hapsirės duhet tu ndajvihet emrit ALLLLAH, ato do tė duhej kuptuar nė pėlqim me kuptimin qė tregon emri ALLLLAH, dhe tė gjitha gabimet e ftillimit(shpjegimit) me pėrdorimin e zakonshėm duhet shmangur. Ndryshe , nė mungesė tė njė vemendjeje mė serioze qė tė evitohen gabime tė tilla shpjegimesh, lihet hapėsirė qė ideja (koncepti) i pėrkthyer tė mund tė kuptohet si njė zot dikund , njė illah, pėrtej vet nesh , pėrtej njeriut dhe Gjithėsisė.
Duke i pasur parasysh kėto fakte pėr tė kapur (kuptuar) plotėsisht lajmin(kumtin) e sjellur nė Fjalėn e Njėsisė , ne do tė shofim se nuk ka zot pėr tė adhuruar , vetėm ALLĀH ka.
Pasi ta kemi pėrkufizuar qartė se nuk ka zot , tė adhurohet gjetiu,illa Allllah pason. Sikur qė kemi shpjeguar me sipėr, fjala illa duhet tė kuptohet si vetėmose vetsiē ėshtė pėrdor kėtu .
Sikur qė illa ėshtė pėrdor e shoqėruar (ndajvėnė)me emrin <<ALLLLAH >>duhet tė kuptohet si vetėmmeqė nuk ka qenje tjetėr me tė cilėn mund tė krahasohet <<ALLLLAHU>>ose krahas tė cilit(es) ai mund tė pėrkufizohet ose edhe me tė cilin mund tishte i barabart.
Kjo temė do tė diskutohet gjėrsisht nė botimin
tonė tardhshėm Ēfar tregoi(bėri tė
njohur) Muhammedi.
Ėshtė e qartė tash mbase fjala illa ėshtė bashkuar me Emrin <<ALLLLAH>> , do tė duhej pėrkthyer gjithmonė mevetėm. Prandaj , pėrkthimi nė frengjisht dhe nė shqip i Fjalės sė Njėsisė , nuk duhet tė jetė nuk ka zot pėrveē Allahut, por nuk ka zot , vetėm ALLĀH. Kjo nuk do tė thotė qė pas kėsaj, koncepti Wahdat(Njėshmėria),si parim themelor i tė menduarit dhe tė besuarit tė fesė islame , do tė kuptohet besnikrisht.
Ky njoftim na bėn tė ditur se vetėm
<<ALLLLAHU >>ekziston dhe se <<ALLĀHU>>
nuk ėshtė njė zot qė adhurohet , sepse ėshtė thėnė qartė qysh nė fillim qė la ilāhe do tė thotėnuk ka zot pėr t adhuruar.
Prandaj ,<< ALLĀHU>> nuk ėshtė njė zot pėr ta adhuruar jasht (pėrtej) njeriut , shumė largė prej tij , as jasht tij, shumė largė gjitha gjėrave qė ekzistojnė nė pėrkapjet tona .
Mirėpo nė kėtė rast , pyetja qė shtrohet ėshtė ēėshtė adhurimi dhe ēėshtė detyrimi?(lexo detyrim ndaj ALLLLAHUT)¹.
1) Vlenė tė theksojmė
sa i pėrket pėrkth. shqip se brenda fjalisė sė shkurtėr ( tė formulės sė
Njėsisė ) LA ILAHE ILLALLAHndeshim dy koncepte( nė dy pjesėt e kėsaj
fjalie)ai mohues dhe pohues. Mbi pjesėzėn <<La>>vihet theksi
fuqishėm i trajtės mohueseska ose nuk kadhe e
shoqėruar me fjalėn ilāhefuqizohet ideja e mospranimit tė asnjė
qenjeje e asgjėje tjetėr, qė adhurohet ,
jasht ose pranė ALLAHUT
2) Ndėrkaq nė pjesėn e dytė tė fjalisė theksi vihet mbi pjesėzėnILLA-vetėm, pra kemi njė pohim tė fuqishėm qė dėshmon bindshėm idenė e tė qėnit tė ALLAHUT, I CILI nuk pranon askend dhe asgjė jasht e as pranė <<TIJ>>, pra <<AI>> ėshtė .ILLA-ALLAH -Vetėm ALLAH, ndryshe <<AI >>as mund tė kuptohet as mund tė besohet ! (pėrkth.)
ADHURIMI dhe DETYRIMI
Fillimisht ne duhet tė pėrqėndrohemi mbi
domethėnjen e kėtyre dy fjalėve
adhurim dhe detyrimi.
Fjala adhurim kėrkon njė lidhje me zotin .Vet veprimi i adhurimit mbėshtetet mbi njė ekzistencė tė dyfisht , kjo e njė adhuruesi dhe e njė tė adhuruari . Kjo ka tė bėj me ju dhe me zotin tuaj . Me fjalė tė tjera :<<Ti>> ekziston , <<Ti>> ke njė<< zot >>, dhe ti je adhurues i kėtij zoti !......
Sė kėndejmi, adhurimi , ėshtė njė veprim qė
ndodhė ndėrmjet dy qenjeve tė ndara. Kėtu , adhurimi , ka kuptimin e njė emri ,
qė lidhet me disa nga veprimet e njė individi , i cili i beson njėfar zoti, qė
ndoshta ekziston nė tokė ose diku pėrtej (nė lartėsi).
Sa i pėrket domethėnjes robėri (abdijat)(¹) kjo fjalė kėrkon kryerjen e punėve nga qenjet njerėzore , sipas rregullave dhe arsyes, pėr ēka edhe janė krijuar , domethėnė njeriu si qenje njerėzore, duhet tė punojė sipas rregullave dhe qėllimit pėr ēka edhe ėshtė krijuar.
Ajetet nė vijim do tė na ndihmojnė ta kuptojmė kėtė fakt , me qė kjo ėshtė vėnė nė dukje nė disa kaptina tė Kuranit , sikur, kaptina 51 surja Al-Dharijat, ajeti 56):
I
krijova njerėzit dhe exhinėt qė tė mė nderojnė (2)
Ta shqyrtojmė poashtu edhe kuptimin e ajetit nė vazhdim:
......nuk
ka asnjė nga gjallesat qė <<AI >>tė mos e ketė nėn sundim 11/56)
Njėsoj edhe nė kaptinėn e parė tė Kuranit El Fatiha Vetėm Ty tė shėrbejmė. Ky ajet ka kėtė kuptim: qė ne pėrmbushim obligimin tonė sipas programit , pėr ēarsye edhe TI>> na ke krijuar , vetėm duke e kryer ate plotėsisht ashtu si duhet .
Tė
shqyrtojmė poashtu edhe ajetinthuaj : Secili
vepron sipas aftėsisė sė vet .... (17:84) , dhe ai , ajo , vepron sipas mėnyrės qė ishte
pėrgatitur.
Kryerja e veprimeve nga qenjet njerėzore , qė ėshtė resultat i formimit tė kėtyre individėve me <<NJĖ- tė Vetmin (EHAD), me vet-ATĖ(ALLLLAHUN)>>, pėrmes shprehjeve tė pėrshtatshme tė cilėsive tė <<TIJ >>vetjake , nė pajtim me Vullnetin e <<TIJ >>nė qenjen e tyre , ėshtė quajtur , abdija .
Doemos , duke mos marr parasysh dallimin
ndėrmjet llojeve tė shėrbesės (punėve), qoftė
kjo bindje (taāt)ose mosbindje (masiyya); tė gjitha
sjelljet e individėve rrjedhin nga detyrimi tyre i vazhdueshėm(fitri).
Bindja dhe mosbindja janė pėrkufizime mbiemrore tė formuluara nga njerėzit duke ndjekur kuptimin e tyre ,qė tėrė kjo nuk ėshtė gjė tjetėr vetėm shėrbesė(abdija), sikur qė ne e shpjeguam mė sipėr.
Lartėmadhėri
tė merituar i shprehin<< ATIJ >>shtatė qiejt e toka dhe ēka ka nė to
, e nuk ka asnjė send qė nuk e madhėron(nuk i bėn tespihė)duke i shprehur
falenderim <<ATIJ >>, por ju nuk e kuptoni atė madhėrim tė tyre
(pse nuk ėshtė nė gjuhėn tuaj ). Ai ėshtė i butė dhe fal shumė .(17:44)
Ky ajet shprehė qartė se ēdo gjė nė jetė jetėson robėrinė e vet(detyrimin) nė mėnyrėn e shpjeguar. Me fjalė tė tjera , ate qė ne e quajmė bindjeėshtė robėrimi (nėshtrimi, shėrbimi)qė ka tė bejė me kryerjen e detyrave dhe veprimeve tė njė individi qė synon tė jetėsojė qenjen e tij fillestare dhe kryesore. Kurse mosbindja ėshtė pėrkufizimi dhėnė robėrimit qė ka tė bėjė me punėt e njė individi qė e bėjnė tė pavetdijshėm dhe e privojnė (atė-individin) nga cilėsitė e tij , e ky futet thellė nė thellėsitė e shpirtit tij , nė thelbin e qenjes e tij, qė nė fund tė fundit kjo edhe bėhet shkak i pendesės sė tij . Shkurtimisht, abdijaa, ėshtė kryerje e sjelljeve , nė pajtim me arsyen , pėr ēka njė qenje qe sjellė nė jetė . Megjithate , adhurimi ėshtė cilėsi e lavdėrimit tė njė zoti , pėr tė cilin adhuruesi kujton se ekziston , duke u kthyer kah ai gjatė njė periudhe tė kohės sė tij dhe nė liri tė plotė , me shpresė qė tė fitojė diēka prej tij si kundėrshpėrblim . Si pėrfundim , ne themi se adhurimi ka tė bėj me zotin , por abdijaa ka tė bėjė me ALLLLAHUN . Pra , zoti ėshtė i cili adhurohet e <<AllLLAHU>>ėshtė temė detyrimi nėnshtrimi , shėrbimi(Atij) . Me fjalė tjera ne i detyrohemi <<ALLLLAHUT >>nė kryerjen me pėrkushtim tė ibadetit nė pėrgjithėsi.
* * *
Mirėpo si dhe pse <<AllLLAHU>> ėshtė objekt nėnshtrimi detyrimi ? Pėr ta kuptuar kėte , ne vėrtetė para sė gjithash duhet tė mėsojmė kuptimin e kėsaj ideje kyqe seALLLLAHU ėshtė Ehad. Nėse ne saktėsisht kuptojmė qė AllLLAHU ėshtė EHAD(1), ne atėher shofim arsyeshėm se nuk ka njė dytėsi tė njė <<ALLLLAHU>> dhe tė njė Gjithėsie tė ndarė , e cila ekziston e pavarur. Me fjalė tjera , ėshtė fare e pakuptimt ta mendojmė njė Gjithėsi , botėn nė tė cilėn jetojmė, dhe nanėn tjetėr njė Zot jashtė gjėrave .
<<ALLLLAHU i lajmėruar nga Muhammedi >>, nuk ėshtė njė zot , <<ALLLLAHU i lajmėruar nga Muhamedi ėshtė EHAD.>>
Duke qenė i pajisur me cilėsi tė pafund, <<ALLLLAHU i lajmėruar nga Muhammedi >>, ėshtė nė njė gjendje tė tillė , qė vigjėlon mbi ta nė ēdo ēast . Sfera e kėtij kundrimi(soditjeje) ėshtė e njohur sikur gjithėsi e veprimeve (ālam al af āl). Pėr nga Qenėsia<<TIJ >>(Dhāt), <<AI>> ėshtė Wahid ül AHAD(²).Ėshtė <<NJĖ >>pėr nga fakti i tė qėnit<<UNIK (NJĖ i Vetėm)>> dhe me cilėsitė e TIJ: I Gjallė , I Ditur , Dėshirues,(Dashės), I Fuqishėm , DĖGJUES, Dritėrues, (Shkėlqyes), Folės(³). Ndėrsa sa i pėrket cilėsive qė ndodhen tek <<Vet -AI >>, AI, pėrmbledh tė gjitha domethėniet(kuptimet)e pambarim , mė kryesoret janė pėrkufizuar nga Muhammedi , si Emrat e <<TIJ>> mė tė bukur (esma-il Husna ). Gjithėsi veprimesh dhe pėrmasė e gjithėsive ku qėndrojnė (engjujt(melaiket),exhinėt(4)dhe njerėzit . Kėto Gjithėsi vijnė e bėhen tė qėna , pėrmes aftėsive tė shqisave , nepėrmjet organeve tė pėrkapjes sė njeriut , tė exhinėve dhe tė engjujve .
Megjithate , tė gjitha janė pėrfytyrime tė ndėrgjegjes ekzistuese pėrball njohjes sė<<ALLLLAHUT>>. Ndryshe , gjithēka qė ekziston ėshtė pėrfytyrim i ndėrgjegjes.
Asnjėra nga kėto qenje ,objekte tė njohjes , nuk ka trup tė veēant e as qė ėshtė i (e)veēuar( i , e ndarė)nė kuptimin e mirėfillt. Shkurt , tė gjitha gjėrat qė i takojnė Gjithėsisė , nė tė cilėn ne jetojmė , ekzistojnė vetėm nė njohjen(dijen) e ALLLLAHUT . Sipas shkallės sė kuptimit tonė , tėrė ekzistenca , ėshtė njė vegulli(mashtrim).
* * *
Nė cilindo shekull qė tė jetojė njerėzimi dhe ciladoqoftė shkalla e njohjes qė ai ka fituar tashmė , ai nuk mund ta kuptoj kurrė Qenjen fillestare (ose zanafillėn fillestare), Njėmendėsinė e gjithėsisė edhe pėr aq kohė tė gjatė , derisa tė mbėshtetet vetėm nė njohjet e fituara pėrmes pesė shqisave .
Shkenca e cila pajis (furnizon)tė pesė shqisat e shpie njeriun shumė largė nepėr hapėsira tė panumėrta dhe gjithėsi tė shumta nė makro dhe mikrokosmos!
Ju jeni
bartė nga yjet nė yllėsi(galaksi), dhe nga yllėsitė nė golle (boshllėqe)terta
, nga gollet e zeza nė tė bardhat dhe brenda golleve(boshllėqeve)tė bardha nė
gjendje tjera tė gjithėsisė dhe pasi tė keni humbur nė shkretinė e shqisave dhe
jeni preokupur me idetė e tipit tė djajve, tė exhinėve dhe tė qenjeve
jashtėtokėsore., ju humbni tėrė jetėn tuaj nė tė menduarit dysor, dhe nė njė
besim tė shtrembėruar, sikur kjo e njė zoti , largė prej botės, paksa larg prej
jush.
Kur ne nė librin tonė tė titulluar:Shpirti,
njeriu dhe exhinėtpatėm shqyrtuar metodat e ndryshme tė tė
ashtuquajturave objekte jashtėtokėsore ose exhinėt (sipas tė moēėmve) , tė
cilat , kėto qenje i pėrdorin, pėr ti mashtruar dhe hutuar njerėzit, ne patėm
shėnuar se njera nga metodat e tyre ėshtė
qė ti mbajnė njerėzit sa mė largė prej <<ALLLLAHUT>>, duke
i pajisur me njė disa lloj idesh
religjioze ose tė vėrtetash dhe vegimesh. Kėto qenje tashtuaquajtura
qenje jashtėtokėsore, tė emėrtuara sot aliens, chanels,objekte
jashtėtokėsore ose tashtuquajtura pjata
fluturakeqė kanė tė njejtin rol sikur edhe exhinėt nė literaturėn islame,
janė tė paafta nė dy ēėshtje tė
tė kuptuarit...Prandaj ata pėrpiqen qė ti mbajnė largė kėtyre dy ēėshtjeve,
njerėzit , tė cilėve u janė
shoqėruar(bashkuar). Po flas mbi idenė (bindjen)se <<ALLLLLAHU
ėshtė EHAD >>dhe mbi ēėshtjen e caktimit tė
fatit. Nė fakt dukuria e fatit del doemos nga pohimi se<<ALLLLAHU
ėshtė EHAD.>>
Parimi i tewhidit nislam qė ėshtė sistem i besimit , i mėsuar nga Muhammedi , pėr tė ditur se nuk ka zot pėr tadhuruar , vetėm ALLLLAHU qė ėshtė EHAD, prandaj , kurrė nuk ka ekzistuar njė zot ėshtė mbėshtetur nė faktin se vet njeriu do tė mbaj pėrgjegjėsin pėr tė gjitha rezultatet e veprimeve tė tij , gjatė tėrė jetės sė tij. Prej kėndej , ajetet e Kuranit nė vijim vėjnė theksin mbi kėtė fakt qė njeriu gjithnjė do tė marrė drejtėpėrdrejtė si kundėrshpėrblim ate qė ka merituar pėr veprimet e tij.
Dhe se njeriut nuk i takon tjetėr vetėm se
ajo qė ka punuar(53:39)
Ju
nuk do tė shpėrbleheni pėr tjetėr , vetėm pėr atė qė kini punuar (sipas
pėrkth. dhe aut.Hul)..(37:39)
(Dhe
nuk do tė ndėshkoheni pėr tjetėr , vetėm pėr ate qė punuat).
Sot
pra askujt nuk i bėhet e padrejt diēka dhe nuk shpėrbleheni me tjetėr vetėm pėr
ate qė vepruat(36:54)
Dhe
pėr te gjithė do tė ketė shkallėzime sipas asaj ēfarė punuan, qė <<AI
>>ti shpėrblejė ata plotėsisht pėr veprat e tyre dhe atyre nuk do tu
bėhet padrejtėsi .(46:19)
Dhe nuk ndėshkoheni pėr tjetėr vetėm pėr ate qė vepruat(37:39).
Sikur vėrehet mė sipėr ,ēdo qenje njerėzore do tė marrė vetėm kundėrshpėrblimin e asaj qė ka vepruar dhe qė do tė veprojė ; gjėja e parė qė duhet kuptuar ngutshėm ėshtė se ēėshtė jeta pas vdekjes , dhe ēėshtė <<ALLLLAHU >>. Sepse religjioni(feja)kryesisht mbėshtetet nė konceptin (idenė )e <<ALLLLAHUT>>.
* * *
Para sė gjithash , ne duhet tė saktėsojmė se me siguri ėshtė e pamundur tė njihet dhe tė vlerėsohet gjendja fillestare e jetės(zanafilla e saj) nė kuptimin e saj tė mirėfillt, pa e kuptuar mė parė domethėnjen e emrit <<ALLLLAH>> !
Nuk do tė mund tė kuptohet , nė qenėsin e saj
, natyra e njeriut ose kjo e gjithėsisė pa mos e kuptuar mė parė se ēėshtė <<ALLLLAHU
>> Ndryshe ne do ti shtrohemi gjithnjė shpėrfilljes dhe do tė ngelim vetėm nė vlerėsimin e
sipėrfaqshėm dhe tė pjesshėm tė ēėshtjes
, duke lėnė anash thelbėsoren .
Pra duke pasur parasysh kėtė fakt, tė pėrqėndrojmė vėmendjen tonė mbi domethėnjen e fjalėve nė suren e <<NJĖSISĖ>>, qė shpjegon : <<ALLLLAHUN >>, duke pėrfaqėsuar secilin me njė kod qė ia hap dyert njohjes sonė .
* * *
1.Kjo ecuri e shėrbesės , kėtu nuk ėshtė diēka qė i bėhet dikuj tjetėr
siē lypset pėrmes adhurimit .Nė kalime-ishehādet
(formula e Njėsisė dėshmisė), fjala abduhu tregon qartė qė abdijja ėshtė njė shėrbim qė i bėhet
gjithsesi HU-s(Vet AllLLAHUT). Sepse
kjo ėshtė rruga e tė gjitha
krijesave tė krijuara dhe vepruese .
2. Duhet shėnuar se shpesh fjalėt e Kuranit paraqesin vėshtirsi
serioze nė perkthim dhe nuk duhen tė kuptohen nė kuptimin letrar tė gjuhės sė
pėrkthyer (kėtu fr , njėsoj vlen edhe
pėr shqip).
1. EHAD njė nga cilėsitė
kryesore<< tALLLLAHUT>> ,
qė janė thėnė nė Kuran
dhe qė ka kuptimin <<NJĖ i pakufi
>>, temė e cila do tė shqyrtohet gjėrsisht nė kėtė libėr .
2. Kjo shenjon<< NJĖ>> e qė ėshtė<< EHAD>>
3.Tė gjitha kėto fjalė do tė
pėrkufizohen nė faqet vijuese .
4.Fjala xhin (exhinė)shenjon krijesa tė padukshme dhe tė paqėndrueshme
, qė zėnė tė njejtėn hapėsirė sikur edhe bota jonė .Mund tė ndėrveprojnė me
botėn tonė fizike dhe njihen me emra tė lojllojshėm nė tė gjitha qytetrimet ,
veēanėrisht nepėr mite . Mund tė pėrzihen me gjininė njerėzore dhe tė
shkaktojnė huti me ngacmimet sikur telepatia , drejtuar kah truni njeriut .
Sjelljet e tyre janė qėllimkėqija . Mund
tė ndėrrojnė dukjen e tyre qė ti pėrshtaten qytetrimit dhe periudhės kohore ,
nė tė cilėn jetojnė njerėzit . Nė Perėndim shenjohen me emrat delf,
detraterrestres, dovnis, dhe djaj .
Ata jetojnė me
njerzit qė nga koha e Ademit a.s.dhe ndodhen mbi tokė para tij . Nė Kuran
shumė ajete na njoftojnė mbi ekzistencėn e tyre dhe neve na bėhet i ditur
qėllimi i krijimit tyre . Ky i shenjuar me Satanin nė tė vėrtetė nuk ėshtė gjė
tjetėr veēse exhin . Natyra e tyre ėshtė pėrshkruar si njė pėrbėrje
e zjarrit pa tym, samum. .Domethėnia e fjalėve qė pėrshkruajnė natyrėn e
exhinėve nė Kuran (samum dhe maarij)ėshtė
kjo e depėrtuesit nė lėkurė , tė helmitaq mė tepėr tė zjarrit
pa tym. Tė gjitha kėto hollėsi tregojnė se exhinėt pėrbėhen nga frekuenca
subatomike .
Ndikimi i exhinve mund tė ndalohet vetėm duke formuar njė zonė
magnetike mbrojtėse pėrreth vetes , duke pėrkaluar valė mendore , me ndihmėn e
pėrsėritjes dhe tė meditimit tė disa fjalėve tė veēanta tė dhikrit , qė njihen si lutje. Fjalėt
mė tė efektshme janė dhėnė ne kėtė libėr , si edhe shpjegimet lidhur me
pėrkalimin nepėrmjet trunit (mendjes). Shumė shpesh , zbatimi me fjalė tė
panjohura shkakton njė recitim me exhinėt tė cilėt atėherė futen nėn .hijen e
tė shenjtit ose tė jashtėtokėsorėt.
KUMTI I SURES SĖ NJĖSISĖ
Kur Muhammedi qe pyetur mbi <<ALLLLAHUN >>, menjėher pat pasuar pėrgjigja nga <<ALLLLAHU >>, nė suren e Njėsisė IHLĀSnė Kuran (surja 112)
Thuaj
ALLLLAHU ėshtė EHAD
We
lem jekun lehu kufuven EHAD
Tė pėrpiqemi fillimisht tė njohim kuptimin e pasur dhe tė thellė , tė kėtyre fjalive tė sures qė njofton se ēėshtė <<ALLLLAHU i lajmėruar nga Muhammedi>>, pastaj ne fillojmė pėrsiatjen tonė mbi domethėnjen e tyre .
ALLLLAHU ėshtė EHAD: Kjo do tė thotė <<ALLLLAHU ėshtė NJĖ >> i pambarim dhe I pakufi , I pandarė nė pjesė dhe I pacopėtuar nė copė.
Tė shofim tash si do tė mund tė kuptohen kėto tė dhėna nė mėnyrė tė plotė. Ēdo njeri i gjallė nė kushte normale mbi planetin tokė pėrcakton njėmendėsinė fizike , nivelin e jetės sonė , me ndihmėn e pesė shqisave. Pra , kriteri i masės sė krahasimit pėr secilin prej nesh pėrbėhet nė pėrkufizimin me ndihmėn e pesė shqisave . Sė kėndejmi , duhet tė mendojmė se ne jetojmė nė njė gjithėsi ekzistuese nė pėrmasa tė gjėrsisė, gjatėsisė dhe tė lartėsisė ! Po kėshtu , ndonėse , sipas mendimit tonė , zoti ėshtė i gjithėpranishėm dhe ekziston kudo, praktikisht ai ėshtė njė zot qė ndodhet nė njė pėrmasė tė veēant dhe nė njė vend tė veēant. .
Megjithate , ALLLLAHU ēfar na ėshtė prezentuar ėshtė i pambarim, i pakufi ,qė ėshtė i pandar , i cili nuk copėzohet nė copėza ose pjesė , e mbase kjo qe vu nė dukje qė nė fillim , ai ėshtė bi kulli shein muhit, qė do tė thotė pėrmbledhė(rrethon) tė gjitha gjėrat sikur tishte vet Njėmendėsia e gjėrave .
Do tė dėshiroja ta ndriēojė edhe njė ēėshtje tjetėr. Ndonėse ne tashmė e kemi shqyrtuar kėtė nė veprėnĒfar ka shpallur Muhammedi, dua edhe njėher tė pėrqėndrohem mbi kėtė temė .
Njė njoftim i ngjashėm ėshtė dhėnė poashtu edhe mbi shkronjėn fillestare B nė formulėn Bismilah nė komentimin e Kuranit titulluar mė saktėsisht Hak dini Kuran dili,(Feja e Vėrtetė, fjala (gjuha)e Kuranit), e shtjelluar nė turqisht nga Hamdi Jazir ELMALI, vėllimi I-rė , faqe 42, 43.
Meqė kjo ishte mėsuar nga komentatorėt e mėdhenjė B ja qė ndodhet nė fillim tė formules Bismilah kėrkon afėrsinė (munāsabat) , njė lidhje bashkim(musāhaba) dhe njė mbėshtetje pėrkrahje(istiāna) . Sipas kėsaj , shpjegimi i Besmeles , qė fillon me shkronjėn B ėshtė nEmėr tė ALLAHUT qė ėshtė Rahmān dhe Rrahīm , dhe nė kėtė rast B-ja ka pėr premisė logjike njė krahasim (mulābasa)....sikur kjo qė del nga njohja e njė mandati .
Tė ndėrmeret njė gjė , duke thėnė nemėr
tė shenjon unė e bėra kėte bashk me ate , duke qenė agjenti tij ,
pėrfaqėsuesi tij , e bėra kėtė duke qenė
NJĖ VEGĖL E TIJ ,qė veprimi im fare nuk ėshtė prej meje , e as
prej dikujt tjetėr , por thjesht e tij ....gjė qė ėshtė gjendja e fana fi llah qė del nga
pėrvoja e
wahdat al
wujud(Qenje e vetme.)
Mistiku , Ahmad Avni Konuk thotė kėshtu sa i pėrket shkrojės B , nė shpjegimin e tij nė Fusūs al-hikam:
B-ja nė fjalėn biabdihi ka pėr premisė logjike njė
(mulābasa) amfiboli(dykuptimėsi). Prandaj,<<ALLLLAHU Dhyl Xhelal>>(Atij i takon Madhėshtia dhe Nderi)
bėhet i dukshėm duke marr pėrfytyrimin e robit tė VET , duke marrė
formėn e pėrcaktimit(kiswat al-taayyun).
Ne shpresojmė qė fshehtėsia e shkronjės B tash pėr tash ėshtė zbuluar .Tė ndjekim tash shqyrtimin tonė mbi pėrkufizimin !
EHAD
qė ėshtė NJĖ i paveēuar dhe i pandarė , nė pjesė
e as i kufizuar dhe as i pėrfunduar , dhe nė kėtė rast , ai qėndron diku nė
hapėsirė , ose edhe i pakufi dhe i pambarim , duke formuar njė njėsi tė tėrė tė
pandarė qė nuk ėshtė tjetėr , vetėm vet
Qenėsia e tij (own, self), vet , po, bile edhe e pėrsėris gjithēka e ēdo gjė ėshtė <<AI
>>, vetėm << AI-vet ekziston .>> Duke gjykuar dhe duke kuptuar ,
nuk mund tė merret me mend , ekzistimi i asnjė gjėje tjetėr , pos <<ALLLLAHU
qė ėshtė EHAD>>.
Ta mendojmė njė ēast kėtė : nėse ka diēka tjetėr pranė<< ALLLLAHUT>> , ku do tishte kufiri ndėrmjet kėsaj tė qenjeje dhe <<ALLLLAHUT >>? Ku mendoni ju ta viendosni vin ndarse ?
Mirė atėherė , ėshtė njė e Tėrė , njė e Qenje e pambarim dhe e pakufi , atėherė nuk ka jetė tjetėr tė ndarė , ose , ka njė zot diku brenda gjithėsisė , i cili do tė jetė i kufizuar dhe i mbaruar (pėrfunduar), ose njė zot i vendosur diku jasht gjithėsisė .
Ēėshtja mė e rėndėsishme tash ėshtė tė kuptohet ideja e pakufis-pambarimit .Tė pėrpiqemi pra tė shpjegojmė se ēka do tė thotė nė tė vėrtetė i pambarim dhe i pakufi , jo mė nė kuptimin e gjėrsisė , tė gjatėsisė , por mė shumė nė ate tė pėrmasave.
Kufizimet e pesė
shqisave
Pėr ne, qenjet njerėzore , tė pajisura me pesė shqisat , ka njė gjithėsi , ku ne jetojmė , ka poashtu gjithėsi mė tė vogla dhe mė tė mėdha ...Megjithate , duhet tė kemi parasysh qė tė gjitha kėto vlerėsime kanė tė bėjnė me tė dhėnat e fituara , me ndihmėn e pesė shqisave tona .
Tė marrim me mend njė ēast se po e heqim tavanin e dhomės , derisa ne vet ndodhemi aty dhe e vendosim kėtė nėn syzet e njė mikroskopi elektronik viga , me njė aftėsi zmadhimi 60 milion herė . Ēfar do tė mund tė shofim nė njė mikroskop tė tillė ?
Ne nuk do tė jemi mė nė gjendje tė dallojmė
asgjė nga gjėsėndet tona , as edhe sikur zmadhimi te jet bėrė vetėm pėr njė milion herė , do
tė mund ti vėrejshim strukturat e tyre
atomike . Pėrfytyroni , tash , se ēfar do tė shifshim nėse fuqia zmadhuese e
mikroskopit do tishte pėr 60 bilion
herė .
Tė gjitha gjėsėndet, tavolina, tryeza e punės, dhe njerėzit , do tė zhdukeshin nga pėrkapjet tona , poashtu edhe idetė qė kishim mė parė .
Dhe ēatėherė , tė habitur do tė
pyeteshim :Ja kėtu nuk ka asgjė , nuk ka pėrveēse atome me bėrthamat e
elektroneve qė sillen pėrreth tyre !.Po. ēfar ka ndodhur me njerėzit dhe
objektet ?
Truni qė ishte lajmėruar mbi pamjen
paraprake , nuk ėshtė gjė tjetėr , pėrveēse
tru(mendje), i cili(e cila) dėshmonte pėr praninė e njerėzve dhe tė
individėve , vetėm njė minut mė parė , para se tė qėndronin pranė syzeve tė mikroskopit
Gjėrat nuk kanė ndryshuar , hiq mė shumė se edhe truni ; por u shtua njė pėrmasė e re pėr ta ndėrruar fuqinė e pėrkapjes sė aparatit , nė mėnyrė qė pėrmasat e pėrkapjes tė transformohen. Sepse, vlerėsimi me mendje i mjedisit tė vet , dallon , kur aftėsitė e mjeteve tė saja ndijėsore transformohen .
Tė gjykuarit e mendjes do tė shndėrrohet nė njė shkallė tė re , sa herė qė fuqia ndijėsore do tė rritet ose do tė ndėrrojė . Kėtu ,ėshtė shtrembėruar pėrcaktimi i trunit ,sipas kushteve tė mjeteve tė tija ndijėsore normale , pėr tė qenė nė dijeni ,se ka pasur disa gjėra dhe njerėz , nė njė gjykim tjetėr , pas ndryshimit:se nuk ka asgjė tjetėr pėrveē atomeve , njė numėr i pallogaritur elektronesh , qė sillen rreth bėrthamės.
Po ēfar do tė ndodhte , nėse ne do tė duhej tė jetonim me njė sėrė smadhuesish tė tillė tė fuqishėm, sikur ky i mikroskopit elektronik , qė nga lindja jonė deri nė vdekje ? Nėse ne do tė duhej ta zinim botėn , gjatė tėrė jetės sonė , prapa njė mikroskopi tė tillė , si nė shembullin paraprak , cila do tishte realja pėr ne ? A do ti ishim nė gjendje kurdoherė tė pohojmė me vėrtetėsi ekzistimin e kėtyre gjėrave qė ne i pėrcaktojmė nė kėto ēaste? Ose a mbėshtesim ne idenė se tė gjitha gjėrat pėrreth nesh , bota , hapėsira dhe tė gjitha gjėrat qė ne i kapim (me shqisat tona.), nuk janė gjė tjetėr veēse njė e tėrė , njė substancė absolute e pėrbėrė nga atomet ?
Aq mė tepėr , nėse mendjet tona do tė mund ta vėshtrojshin Gjithėsinė , pėrmes njė mikroskopi elektronik , me njė fuqi zmadhuese 10trilion , nė vend tė kėsaj 60 bilion herė , a do tishim ne gjithėmonė nė gjendje tė flasim mbi gjėrat dhe njerėzit? Ose a do ta kuptojshim ne ekzistimin e <<NJĖ tė pambarim , tė pandarė , tė papjesėzueshėm , tė pakufi , tė pėrjetshėm , qė ėshtė EHAD >>?
* * *
Shpresojmė se ia dolėm tė shprehemi qartė pėr ju !
Ajo qė dua tė shpjegoj kėtu , deri ku kemi arritur ne ėshtė me sa vijon : vetėm <<NJĖ >>qė ekziston nė Njėmendėsinė Absolute ėshtė <<NJĖ>> i pafund dhe i pėrjetshėm qė ėshtė njė i Tėrė i pandarė , qė nuk coptohet, EHAD>> ! <<ALLLLAHU ėshtė EHAD>>, mbase nuk ka tjetėr vetėm<< ALLLLAH >>, as nė planin makroskopik e as mikroskopik , dhe nuk ka asgjė qė mund tė jet i ngjashėm me <<TE>>, e as i krahasueshėm (ose i barabartė)me <<<ATĖ >>.
Megjithate , pėr shkak tė varshmėrisė sonė , sa i pėrket mjeteve tona ndijėsore , ne jemi tė shtrėnguar ta mendojmė gabimisht ekzistimin e plotė tė<< NJĖ shit >>, si i pėrbėrė nga shumė pjesė ose njėsi tė ndara njera nga tjetra . Do tė duhej kuptuar se pėrcaktimi trunit tonė bėhet sipas mjeteve tė tija ndijėsore , qė do tė thotė se mėnyra e rėndomt e copėzimit tė botės nė pjesė , rrjedhė nga aftėsia e mjeteve tona tė pėrkapjes .
Megjithate , nėse vetėm truni (mendja)nuk do tishte i kufizuar nė kėtė pėrmasė shumė tė kufizuar tė aftėsive tė tij pėrkapėse , nėse vetėm ai(ajo) do tė mund tė kuptonte dhe ti shpjegonte tė gjitha dukuritė shqisore qė i ipen kėtyre pesė shqisave tė tij si shenja dhe shembuj, nė mes provash tė shumta , qė ndodhin nė gjithėsi ....Nėse vetėm , pas kėsaj , ai do tė mund tė thellohej nė njė tė menduar tė thellė dhe tė zbulonte se ēfar ka tjetėr pėrtej kėtyre shembujve. Nėse atėherė do tė mund tė drejtohej (orientohej)nė njė udhėtim pėrmasash nė thellėsinė e pėrbėrjes tė kėtyre dukurive tė panumėrta dhe ende tė panjohura ...Dhe ēatėherė ai(ajo) do tė takonte vetveten kozmike , Qenėsinė kozmike dhe atėherė do tė jetėsonte mos-ekzistencėn e vetvetės sė tij(saj) , nė tė gjitha marrėdhėniet ....kjo ėshtė ēėshtja mė shprehėse e kėsaj teme .
Ndėrkaq sa i pėrket ēėshtjes sė dytė ......
<<ALLLLAHU i lajmėruar nga Muhammedi ėshtė <<EHAD>> qė do tė thotė<< NJĖ >>i pambarim i pakufizuar , i pandarė nė pjesė . Dhe kėto gjendje janė tė vlefshme pėr tė gjitha aspektet dhe nė tė gjitha pėrmasat . Nė kėtė rast , ose nė ēpėrmasė dhe nė cilėn pikėnisje njė qenje hipotetike, pranė vet qenjes Saj(Tij), do tė mund ta kufizonte <<ALLLLAHUN>> dhe ti bėnte njė vend atij vet? Ku ėshtė vendi pėr njė qenje tjetėr , njė zoti , qė do tė sypozohej njė qenje mbi <<ALLLLAHUN qė ėshtė EHAD >>? qoftė-ai nė brendinė ose jashtėsinė e <<ALLLLAHUT>>?
* * *
ALLLLAHU ĖSHTĖ i PA QENDĖR
Ne tashmė kemi thėnė se <<ALLLLAHU >>ėshtė i pakufi dhe i pambarim. Meqenėse ėshtė kėshtu, qė kėtej rrjedhė se ėshtė e pamundshme tė mendojmė se <<AI (ALLLLAHU)>>ka njė qendėr ose njė prejardhje .
Pėr tė pėrcaktuar qendrėn e njė gjėje, ajo (gjė )do tė duhej ti kishte kufijtė e vet , nė mėnyrė qė pikėtakimi i diametrave tė saj tė mund tė caktohet si njė qendėr . Mirėpo <<ALLLLAHU >>nuk ka kufi . Kur njė gjė nuk mund tė matet e as tė caktohet , ajo nuk mund tė ket njė qendėr . E nėse njė gjė nuk mund tė ket qendėr , ajo nuk ka as zemėr , as brendėsi as jashtėsi .
Sipas pėrkapjes sonė tė botės , me ndihmėn e pesė shqisave tona dhe pėrcaktimit tonė tė gjėrave konkrete , me ndihmėn e vet atyre(pra pesė shqisave tona )ne ia caktojmė ēdo objekti pjesėn e saj tė brendshme dhe tė jashtme , brendinė dhe jashtėsinė e saj . Mirėpo nuk ėshtė e arsyeshme tė mendohet e brendshmja dhe e jashtmja , pėrmbajtja , vėllimi dhe sipėrfaqja e njė gjėje , pa e pasur qendrėn . Po ky mendim ėshtė shprehė fuqishėm edhe nė ajetin vijues :
Ėshtė i Pari dhe i Fundit , i Dukshmi dhe i
Padukshmi(57:3)
Kjo shenjon: tėrė ate qė e njohim si tė dukshme dhe tė padukshme , si i Pari dhe si i Fundit nuk ėshtė gjė tjetėr vetėm <<AI >>.Tė gjitha kėto fjalė nė fakt shenjojnė njė tė vetmėn , tė njejtėn gjė . Kjo do tė thotė se: dallimi ndėrmjet tė dukshmes dhe tė padukshmes nė tė vertetė nuk ekziston ; tė dy gjėrat nuk janė tė ndara .Ta quajmė i Dukshėm ose I Padukshėm , I Pari ose I Fundit , por edhe mė , e gjithė kjo, nuk ėshtė tjetėr , <<vetėm AI >>, ciladoqoftė fjalė qė ju e pėrdorni pėr ta shenjuar. Cilėndo fjalė qė ta pėrdorni ju , pėr ta shenjuar ose cilėsuar , nuk do tė jet tjetėr vetėm <<AI >>. Dallimi ndėrmjet tė dukshmes dhe tė padukshmes ( ndėrmjet botės fizike dhe jofizike ) ėshtė krijuar me pesė ndijimet tuaja shqisore .Ju i quani tė dukshme tė gjitha gjėrat qė ju mund ti shifni dhe tė padukshme ose tė brendshme ato qė i shpėtojnė shikimit tuaj . Megjithate nėse ju do tė kishit mė shumė shqisa , pėr shembull , gjashtė shtatė ose dumbėdhjetė organe ndijimi , pėrcaktimi juaj mbi tėrė ate qė ėshtė e dukshme dhe e padukshme do tė transformohej tėrsisht . Dhe me gjasė ju do ta quajshit tė dukshme tėrė ate qė ju tash e quani tė padukshme dhe e kundėrta .
Meqė<< ALLLLAHU ėshtė NJĖ >>i pambarim dhe i pakufizuar , <<AI >>i shpėton koncepteve si kėtyre tė brendisė dhe tė jashtėsisė . A mund ta merni me mend ose ta kuptoni fillimin e njė qenjeje tė dytė pėrtej kufirit tė njė qenjeje, qė nuk ka as brendi as dukshmėri , as pjesė tė fshehur , as fillim , as mbarim e qė ėshtė pa asnjerėn nga kėto koncepte ? Natyrisht qė nuk do tė mundnit .
Kėshtu pra, ne jetėsojmė , se nga ēdo pikvėshtrim i kapshėm ose i pėrfytyruar , nga e gjithė ajo qė mund tė merret me mend , vetėm<< ALLLLAHU EHAD>>ekziston ....
Vetėm Qenėsia e tij ėshtė e pranishme, nė tė gjitha kėto veēanti dhe tipare . Nėse ndokush mbėshtet praninė e njė qenjeje tė dytė tjetėr pos<<ALLLLAHUT >>, jasht<< ALLLLAHUT >>, ai ėshtė nė gabim , pasojė kjo e paaftėsisė pėr tė menduar normalisht. Kjo gjendje nė terminologjinė religjioze ėshtė quajtur shirk(ose politeizėm).
Ėshtė njė ēėshtje tjetėr e rėndėsishme qė duhet tė shėnohet kėtu , fakti se Njė shpallje pėr <<ALLLLAHUN>> parimisht nuk mund tė merret me mend, sepse nga ēdo pikė qė mund tė kapet ose nuk mund tė kapet , vetėm<< Vet vetvetja e TIJ>> ėshtė e pranishme me tė gjitha Cilėsitė e<< TIJ .>>.
Shpallja ose Manifestimi janė fjalė qė janė pėrdor pėr tė shėnuar njė akt tė shpalljes , duke bėrė tė shifet, tė shfaqet . Mirėpo nė tė gjitha kėto pohime , shtrohet ēėshtja e dy qenjeve tė ndara . Ne e dijmė qė <<NJĖ>> ėshtė tėrė ajo qė ėshtė dhe gjithė ajo qė ndodhė nė gjirin e <<TIJ >>.Sė kendejmi si ėshtė e pamundur, tė medohet shpallja ose shfaqja e <<TIJ>>?
Fjala Shpalljeėshtė pėrdor vetėm pėr lehtėsi , thjeshtėsi , nė mungesė tė shprehjes sė duhur . Nuk ka fjalė tė barazvlershme pėr tė pėrcjellur idenė nė kuptimin e saj tė mirėfillt .
Ē ėshtė e vėrteta , pėr tė ndodhur njė
SHPALLJE , sė pari lypset tė kihet njė qendėr , njė bėrthamė (shtyllė
qendrore), ose njė zemėr dhe prej aty , pėrmbajtja do tė bartet deri tek njė
pikė -marrėse-pranuese tė saj. E gjithė kjo duket si njė pėrkalim ondesh tė
ndritshme nė hapsirė , duke filluar nga bėrthama e diellit . Kjo do tė thotė ,
sikur nė<<ALLLLAHUN >>tekzistonte njė qendėr , do
tė mund tė pėrfytyronim shpalljen e kuptimeve tė kėsaj qendre atje , kah e
jashtmja. Mirėpo , kjo ėshtė e pamundur .
<<ALLLLAHU>> nuk ėshtė caktuar me njė bėrthamė ose me ndonjė vend, prandaj nuk ka pikėshpallje , prej nga do tė shpallej << AI.>> Qė tė ndodhė njė shpallje ėshtė e domosdoshme njė qendėr pėrkalimi. Nės